dinsdag 10 december 2013

Vogels in Fryslân

Aan vogelaars en veldmensen in Fryslân,

Tussen 1976 en 1979 verscheen het prachtige standaardwerk ‘Vogels in Friesland’ in drie delen, uitgegeven door de toenmalige ‘Stichting Avifauna van Friesland’ met als hoofdredacteur Douwe (D.T.E.) van der Ploeg. De boekuitgave was een van de eerste provinciale avifauna’s in Nederland en gaf een beeld van de Friese vogelwereld op basis van de gegevens van Friese vogelaars en veldmensen, zoals die destijds bekend waren. De boeken spraken tot de verbeelding van velen en staan nog steeds in duizenden boekenkasten.
Sindsdien is er veel gebeurd. Het Friese landschap en de vogelbevolking zijn sterk veranderd. Op zichzelf staande veldinventarisaties zijn grotendeels vervangen door provinciaal en landelijk georganiseerde, vergelijkbare tellingen. Zakboekjes met vogelwaarnemingen zijn grotendeels vervangen door computerbestanden. Maar de liefde voor natuur en vogels is gebleven. Er is nu veel meer bekend over de Friese broed- en trekvogels en de betekenis  van Fryslân voor vogels. Het is nu de tijd om deze kennis voor een groot publiek te etaleren. Als we met elkaar onze schouders eronder zetten, kan dit slagen.
Begin 2013 is de Stichting Avifauna Fryslân opgericht om een nieuwe, aansprekende, moderne boekuitgave ‘Vogels in Fryslân’ te realiseren, gericht op een groot publiek. Behalve het voorkomen en de verspreiding van vogels, zullen onder meer  schattingen van vogelpopulaties, aantalsontwikkeling, vogeltrek en gebruik van leefgebieden een belangrijke rol spelen. Gebruik zal worden worden gemaakt van fraai fotomateriaal van vogels, veelal in hun natuurlijke Friese biotoop. De uitgave in twee delen vormt de kroon op het werk van allen die zich met natuur en vogels bezighouden in Fryslân. De komende jaren worden nieuwe en oude gegevens verzameld en verwerkt, teksten geschreven en vindt de redactie plaats. Om broed- en trekvogels in kaart te brengen wordt samengewerkt met het Atlasproject van SOVON dat van 2013 tot en met 2015 plaats vindt. De uitgave is gepland voor 2018.
Voor de totstandkoming van dit aansprekende  standaardwerk zal een beroep worden gedaan op de vele honderden vrijwillige vogeltellers, vogelwachten en natuurorganisaties. Wij vragen twee dingen:
1) deelname aan het Atlasproject van SOVON in Fryslân in 2014 of 2015, waarbij vogelaars een atlasblok van 5x5 km of een deel daarvan volgens een standdaardmethodiek inventariseren op broedvogels en trekvogels.
2) het aanleveren van oude (losse) vogelwaarnemingen en gebiedstellingen vanaf 1975, voor zover ze niet al doorgegeven zijn aan de BFVW, SOVON, Waarneming.nl of provinciale databanken.
Doe je mee? Wil je dan onderstaande strook invullen en opsturen naar: Stichting Avifauna Fryslân, Canterlandseweg 18, 9061 CC Gytsjerk of per email naar vogelsinfryslân@kpnmail.nl
Je ontvangt dan zo spoedig mogelijk nadere informatie over het project.

Ik doe mee met het project ‘Vogels in Fryslân                                         
ik geef me op voor het Atlasproject in 2014 / 2015 (geef aan welk jaar).
ik wil mijn oude (losse) waarnemingen en/of gebiedstellingen vanaf 1975 doorgeven.
naam: …………………………………………………………………………………………………
adres: …………………………………………………………………………………………………
postcode, woonplaats: ……………………………………………………………………………...
telefoon, emailadres: ……………………………………………………………………………..

Het bestuur van de Stichting Avifauna Fryslân bestaat uit: Ultsje Hosper (voorzitter), Freek Nijland (secretaris), Jaap Meindertsma (penningmeester), Arend Timmerman , Romke Kleefstra en Eddy Wymenga.

vogelsinfryslan@kpnmail.nl (vanaf 1 december info@vogelsinfryslan.nl)
www.vogelsinfryslan.nl (vanaf 1 december)

Oranje Lijst onthult 22 nieuwe bedreigde vogelsoorten in Nederland

ZEIST - Redelijk alledaagse vogels als de spreeuw of scholekster kunnen binnen afzienbare tijd grotendeels uit Nederland zijn verdwenen. Nog 20 andere vogelsoorten die nu nog niet op de Nederlandse Rode Lijst staan, zullen volgen. Deze schokkende nieuwe cijfers zijn naar boven gekomen dankzij een nieuwe onderzoeksmethode die Vogelbescherming samen met Sovon Vogelonderzoek heeft ontwikkeld: het Early Warning en Alert Protocol.

Nederland telt al 78 vogelsoorten die op de Rode Lijst staan. Tegen de tijd dat vogels op de Rode Lijst komen, is het echter vaak al te laat. De afgelopen twee jaar is daarom door Vogelbescherming Nederland en Sovon Vogelonderzoek hard gewerkt aan het ontwikkelen van een Early Warning en Alert Protocol (EWAP). Dit model geeft inzicht in mogelijke oorzaken voor een achteruitgang. Vogelsoorten die in de gevarenzone terecht dreigen te komen, komen daardoor veel eerder op de radar. Voor effectieve beschermingsmaatregelen is vroegtijdig ingrijpen een voorwaarde en deze methodiek maakt niet alleen dat mogelijk, Vogelbescherming weet door deze manier van kijken ook veel beter waar het probleem zit, en wat we moeten doen om de situatie te verbeteren.

22 soorten voor oranje stoplicht
Met behulp van het Early Warning en Alert Protocol EWAP heeft Vogelbescherming Nederland de Oranje Lijst opgesteld. Daarop staan 22 soorten die nog niet aan de criteria van de Rode Lijst voldoen maar waarvan wordt aangenomen dat ze dat in de nabije toekomst wel zullen gaan doen. Het stoplicht staat voor deze vogels zeg maar op oranje. Voor het opstellen van de Oranje Lijst zijn de huidige populatietrends van alle broedvogelsoorten van Nederland in kaart gebracht. Deze trends zijn gelegd naast risico’s die verschillende soorten lopen in de toekomst, variërend van zeespiegelstijging en extreme droogte in overwinteringgebieden tot intensivering van de landbouw en stikstofuitstoot.

Zelfs doodgewone soorten hebben het moeilijk in Nederland
Het EWAP geeft een zorgwekkend signaal. Tussen de 22 soorten die op de Oranje Lijst staan, zitten ook veel doodgewone soorten als grote lijster, spreeuw, kokmeeuw, scholekster, torenvalk of waterhoen. Soorten die we nu nog elke dag overal tegenkomen. Als we niet snel actie ondernemen zullen zelfs heel algemene vogels als scholekster en spreeuw straks een zeldzaamheid zijn. Zover wil Vogelbescherming het niet laten komen. Juist met de signalen en informatie die EWAP genereert, kunnen we beter onderzoek doen naar de achtergronden van de achteruitgang en effectieve maatregelen nemen om de negatieve trend te keren. Zodat de vogels uiteindelijk nooit op de Rode Lijst terecht zullen komen.

Bron: Vogelbescherming 

donderdag 28 november 2013

Red de Rijke Weide

ZEIST - De Vogelbescherming roept vogelliefhebbers op de campagne Red de Rijke Weide te steunen: “We zijn dit jaar bij Vogelbescherming een grote landelijke campagne gestart: Red de Rijke Weide. Doel: het redden én uitbreiden van de bloemrijke weides van Nederland, en zo voorkomen dat de weidevogels uitsterven. We willen in 2020 weer 200.000 hectare rijke weide terug in Nederland. Dat is ongeveer een vijfde van al het grasland. Maar de zuivelindustrie is nog niet zover: die streeft naar nog méér melk per koe en per hectare. Dan blijft er geen sprietje natuur over in de weide, geen bloem, geen vlinder, geen weidevogel. Help daarom politiek en zuivelindustrie overtuigen dat we melk willen die van de natuurlijke weide komt, en teken de petitie op www.redderijkeweide.nl

In de week van maandag 25 november tot en met zondag 1 december willen we zoveel mogelijk mensen de oproep laten ondertekenen. Je kunt een steentje bijdrage door deze week een of meer keren de oproep te verspreiden via Twitter. Wil je ons helpen? Voel je vrij om deze mail door te sturen naar wie je wilt!

De oproep:
“Red de rijke weide, laat de weidevogels niet uitsterven! Teken nu de petitie. www.redderijkeweide.nl #redderijkeweide. RT aub”


zaterdag 23 november 2013

Te weinig succes voor broedende wadvogels

De scholekster en de kluut en andere wadvogels brengen te weinig jongen groot. Dat is de conclusie van een rapport dat deze maand verscheen. Tien soorten werden onderzocht. Er werd bekeken hoeveel jongen ze in de jaren 2009 en 2010 grootbrachten in het waddengebied. Stormvloeden, roofdieren en minder voedel zijn de belangrijkste oorzaken.

Sinds 2005 worden de broedresultaten van kenmerkende wadvogels in de Nederlandse Waddenzee gemeten. Sinds 2010 gebeurt dat samen met Duitse en Deense onderzoekers. In 2009 en 2010 bleek dat vijf soorten echt in de problemen zitten: de eider, scholekster, kluut, visdief en noordse stern. Ze brengen te weinig jongen groot en er komen te weinig paartjes tot broeden.
Bij Lepelaar, Kokmeeuw, Kleine Mantelmeeuw, Zilvermeeuw en Grote Stern is het beeld wat wisselender. Alleen voor de lepelaar ziet het er wat beter uit.

Kwelders lopen door stormvloeden onder waardoor nesten wegspoelen. Nesten van scholeksters, kluten, sterns, kokmeeuwen en lepelaars gingen verloren. Men verwacht dat we vaker last zullen krijgen van de stormvloeden.

Een andere belangrijke oorzaak voor slechte broedresultaten zijn de roofdieren. Bruine ratten en verwilderde katten eten soms grote aantallen eieren of kuikens op. In gebieden waar de vos loopt hebben de nesten en jongen onder de vos te lijden.
Daarnaast is de afgenomen voedselbeschikbaarheid een probleem. Bovendien gaat begrazing van kwelders ten koste van nesten.

Onderzoek op de Wadden
Het Waddengebied van Nederland, Duitsland en Denemarken is Werelderfgoed en één van de belangrijkste natuurgebieden van Europa. Voor 10 tot 12 miljoen watervogels is het een pleisterplaats en overwinteringsgebied. Langs de randen van het Wad broedt een groot aantal bijzondere broedvogels. Die worden sinds 1991 intensief geteld en gevolgd in het kader van het trilaterale samenwerkingsprogramma TMAP. Het broedsucces van tien soorten wordt gemeten in het Reproductiemeetnet Waddenzee van Sovon Vogelonderzoek Nederland en IMARES. Ze werken samen met vrijwilligers, diverse soortspecialisten en de terreinbeheerders.
Bron: Natuurbericht

woensdag 25 september 2013

Meer visetende vogels, minder schelp- en wormeters in Waddenzee

Scholekster met kroost

Visetende wadvogels als lepelaar en aalscholver zijn sinds 1987 sterk toegenomen. Soorten die schelpen en wormen eten, zoals als kanoet en bonte strandloper, zijn op lange termijn juist afgenomen in de Waddenzee. Dit blijkt uit een onlangs verschenen rapport met trends van 34 in de Waddenzee doortrekkende en overwinterende soorten vogels.

Onlangs is een rapport uitgekomen over de trends van de aantallen van 34 soorten vogels die in de Waddenzee doortrekken en overwinteren. Het rapport betreft een monitoringprogramma van de hele Waddenzee, het Joint Monitoring of Migratory Birds program van het Trilateral Monitoring and Assessment Program (TIMAP). In Nederland is de monitoring van pleisterende vogels in de Waddenzee onderdeel van de nationale watervogeltellingen die worden gecoördineerd en uitgevoerd door Sovon Vogelonderzoek Nederland, het Ministerie van EZ, Rijkswaterstaat en het Centraal Bureau voor de Statistiek, in samenwerking met Vogelbescherming Nederland.

Viseters nemen toe
Soorten die op de lange termijn sterk in aantal in de Waddenzee zijn toegenomen, betreffen vooral viseters, zoals lepelaar en aalscholver. Deze soorten zijn in alle landen sterk toegenomen, hoewel de trend van de aalscholver in de laatste tien jaar negatief is, vooral in Denemarken. Ook drieteenstrandloper en bontbekplevier zijn toegenomen in de Waddenzee.

Schelpdiereters doen het slecht
Onder de schelpdier- en wormeters vinden we meerdere soorten die afnemen, zoals kanoet, bonte strandloper en scholekster. Voor deze vogels is de Waddenzee zeer belangrijk. Van de kanoet en bonte strandloper verblijft bijna 80 procent van de trekwegpopulatie voor een bepaalde tijd in de Waddenzee, van de scholekster meer dan de helft. Ook de eider neemt af, deze soort laat vanaf 1995/96 een afname zien. Soorten die gebruik maken van graslanden en kortbegraasde kwelders (kievit, goudplevier, kemphaan) nemen ook af. Andere vogelsoorten die het niet goed doen zijn kluut, strandplevier, zwarte ruiter en kokmeeuw. Opvallend is dat plantenetende soorten (onder andere rotgans) tot 2000 een stabiele trend vertoonden en sindsdien in aantal afnemen.

Verschillen binnen de Waddenzee
Er zijn ook duidelijke verschillen tussen de verschillende delen van de Waddenzee. Diverse soorten die bij ons in aantal toenemen, nemen in Denemarken of Duitsland af of zijn stabiel in aantal. Dat geldt voor bergeend, rosse grutto, regenwulp, tureluur en groenpootruiter.
Bron: Natuurbericht.nl

zondag 15 september 2013

Hop op Ameland


NES – Hij wordt niet zo vaak op het eiland gezien, maar nu is de hop op Ameland gesignaleerd.
Één van de belangrijkste kenmerken van de hop is de grote kuif, die echter alleen opgezet wordt als de vogel opgewonden is. De hop heeft een uniek verenkleed, waardoor de vogel met geen enkele andere vogelsoort te verwarren is. Het voedsel bestaat uit grote insecten en dieren als hagedissen, die de vogel meestal in het grasland vangt.
De hop broedt in zeldzame gevallen in het oosten of het zuiden van Nederland, verder doet de vogel als doortrekker Nederland aan. Het nest wordt gebouwd in een boomholte, waarin het wijfje ongeveer 5 eieren legt. Het wijfje en de jongen verdedigen zich tegen vijanden door deze te besproeien met een stinkende vloeistof. De roep van de hop klinkt als hoep, hoep, en hoewel het geluid niet luid is, is het toch op grote afstand hoorbaar.
Bron: vogelvisie.nl


maandag 19 augustus 2013

Uil in de Oosterlaan


HOLLUM – Hij zit er al weken en keert elke dag terug naar zijn lievelingsboom, vlakbij de hervormde kerk aan de zuidkant van de Oosterlaan. Een uil, waarschijnlijk een ransuil, zit overdag te rusten boven in de boom. Kijk naar de boom waaronder het wit is van de vogelpoep.
Een ransuil is vooral ’s avonds actief. Hij jaagt op knaagdieren en rustende vogels. De vogel staat als kwetsbare soort op de Nederlandse rode lijst.

woensdag 7 augustus 2013

Merel heeft het druk


BALLUM - Dit merelpaar heeft het druk. Papa merel en mama merel zijn bezig voedsel te zoeken voor hun derde nest met mereltjes.

Vogelwachter Gribbert Ruygh zette het bezige stel aan de Pietje Miedeweg, Balllumer kant, op de foto.

vrijdag 19 juli 2013

Roodmussen in de duinen

Vrouwtje roodmus - Foto Sybren Sikma

BUREN – “Deze schaarse broedvogel is een pareltje van de Nederlandse avifauna, maar dan moet je wel geluk hebben en een volwassen mannetje treffen.” Dat schrijft Vogelbescherming over het vogeltje op haart website. Niet alleen geluk, maar ook geduld had Sybren Sikma. Deze natuurfotograaf nam er de tijd voor. Hij had deze week de vogeltjes al een tijdje in het snotje, maar wilde ze haarscherp fotograferen. Dat is gelukt. Sikma ging naar de duinen om foto’s te schieten en daar kwam hij de roodmus op het spoor.
Mannetje roodmus - Foto Sybren Sikma
Vogelbescherming: “Mannelijke vogels zijn fel rood gekleurd en hebben een kenmerkende, melancholieke zang. Onvolwassen mannetjes zingen ook, maar zijn net zoals vrouwelijke vogels saai bruinig gekleurd. Roodmussen kom je in Nederland vooral tegen aan de kust en hoor je vaak eerder dan dat je ze ziet. Zodra er gebroed wordt en het mannetje stopt met zingen lijken de vogels dan ook van de aardbodem verdwenen.”
Na hun verblijf op Ameland in de zomer vliegen ze naar Zuid Azië om in India te overwinteren.

dinsdag 16 juli 2013

Fotowedstrijd Feugelpôlle Ameland

LEEUWARDEN - Breng je deze zomer een bezoek aan Ameland of woon je er? Doe dan mee aan de fotowedstrijd. Het onderwerp is de kwelder de Feugelpôlle, die aan de zuidwestkust van het eiland ligt. Staatsbosbeheer en zes andere natuur- en overheidsorganisaties doen hier proeven met natuurlijke klimaatbuffers.
Door middel van de fotowedstrijd maak je kennis met dit project en de altijd veranderende waddenkwelder.

Eigen perspectief
Staatsbosbeheer is benieuwd hoe jij dit unieke gedeelte van Ameland beleeft. Je bent vrij om de Feugelpôlle met een eigen gekozen perspectief te fotograferen. Zo ontstaat een verrassend en veelzijdig beeld van de kwelder. Vanwege de late start van het broedseizoen is het gebied helaas niet
volledig toegankelijk. Neem de foto's vanaf de dijk of van achter de waarschuwingsborden.

Prijzen
De winnaar van de wedstrijd ontvangt een prijs van 1000 euro. Voor kinderen onder de 13 is er ook een prijs: met maximaal 10 personen mag je met de boswachter van Staatsbosbeheer op wadden- en foto-excursie. De foto's van de wedstrijd worden beoordeeld door een deskundige jury, bestaande uit de boswachter op Ameland Marjan Veenendaal, een Amelander fotograaf en een Friese vormgever.

Deelname
Iedereen kan meedoen, van jong tot oud. Stuur je foto (maximaal 3 per deelnemer) naar fpfotowedstrijd@gmail.com. Deelname kan tot en met 16 september. De inzendingen staan in het najaar tentoongesteld in het Natuurcentrum van Ameland. De foto's blijven eigendom van het project en zijn bij inzending vrij voor publicatie, met vermelding van de naam van de fotograaf.
Meer informatie over dit project is te vinden op www.klimaatbuffers.nl en www.rijkewaddenzee.nl.


donderdag 11 juli 2013

Eerste vier gezenderde grutto’s de Sahara over



Guinée-Bissau
LEEUWARDEN - Afgelopen week zijn vier van de twaalf gezenderde grutto’s de Sahara overgestoken. ‘Lisboa’ en ‘Paris’ vlogen naar de rijstvelden in de delta van de Senegalrivier en 'Madrid' landde in die van Guinée-Bissau. Net als de naar die streek vernoemde steltloper 'Bissau'.

De meeste grutto’s die het team van wetenschapper Theunis Piersma van een zender voorzag, verblijven op dit moment in Zuid-Spanje. Verwacht wordt dat nóg een aantal hiervan de reis over de Sahara maakt. Ook zijn er grutto's die nog in Nederland verblijven. In de pas gemaaide weilanden en ondiepe plassen vindt men nog jonge vogels en enkele ouders die laat in het seizoen voor hun kroost moeten zorgen. Van de gezenderde vogels is ‘Bordeaux’ nog de enige in Nederland. Zij verblijft op de natte weilanden tussen de kassencomplexen bij Delft en Zoetermeer.

Zenders geen last voor grutto's
Volgens projectleider Piersma is het zenderproject een doorslaand succes. “De grutto’s die begin februari 2013 in de Spaanse Extremadura werden uitgerust met rugzakzenders, gedragen zich volkomen normaal en lijken op geen enkele manier last te hebben van de zenders. Omdat we verwachten dat de zenders, die worden opgeladen door zonnepaneeltjes, blijven functioneren, zullen we de grutto’s die overleven ook de komende jaren kunnen volgen”, aldus de onderzoeker van de Rijksuniversiteit Groningen en het Global Flyway Network die actief is binnen Kening fan 'e Greide.

Belangrijke gegevens
“Met de zenders verzamelen we belangrijke gegevens”, gaat Piersma verder. “Zo is de constatering dat de grutto's veel tussenstops maken in Frankrijk, voor de Franse vogelbescherming cruciale informatie om het jachtmoratorium op grutto’s voort te zetten. Mooi meegenomen is dat het grote publiek de kans heeft om de trek mee te beleven. Als we de financiering rond krijgen, hopen we de komende winter opnieuw een aantal grutto’s te zenderen. Zo voorkomen we dat we deze effectieve ‘vliegende waakhonden’ langs de trekroute kwijtraken.”

Een gruttosoap
Wie de gezenderde grutto's volgt, is getuige van een heuse gruttosoap. Zo vloog 'Bissau’ na haar (mislukte) broedpoging bij Alkmaar, begin juni naar de Cota Doñana bij Sevilla. Daar sterkte zij aan om een maand later in rechte lijn over de Sahara naar haar huidige verblijfplaats te vliegen. Op slechts 100 km van haar eindbestemming maakte ze nog een tussenstop in Zuid-Senegal. Gemiddeld vloog ‘Bissau’ 70 km/u tijdens haar reis van zo'n 3000 km. Zoals gebruikelijk bij lange trektochten, vertrok de grutto in de vroege avond van Hollandse bodem. Vanuit Zuid-Spanje stak zij de eerste nacht een stuk zee en daarna het westelijke deel van het Atlasgebergte in Marokko over. De volgende dag trotseerde ze de hitte van de westelijke Sahara, gevolgd door een nacht en een dag over de droogten van Mauritanië. Na nog een nacht vliegen boven Senegal, arriveerde ze in de loop van de vierde dag (na drie etmalen onafgebroken vliegen) in de rijstvelden van Zuid-Senegal en Guinée-Bissau.

De 'per ongeluk' gezenderde IJslandse grutto ‘Rotterdam’ is nog in haar broedgebied in Noordoost IJsland. Haar lange verblijf in de weilanden aldaar duidt waarschijnlijk op een succesvol broedseizoen.


dinsdag 25 juni 2013

Scholekster broedt naast fietspad


Foto Hennie Wolters

BALLUM – Ze zat naast het fietspad bij de dijk te broeden op twee eieren. Fotograaf Hennie Wolters hield het beestje in de gaten.
Honderden mensen moeten er zijn langsgelopen of gefietst en van verstoring was geen sprake. De Scholekster broedde rustig voort. Op 23 juni kreeg Wolters het grut voor de lens: de eieren waren uitgekomen. Nu moet moeder  bonte piet haar best doen om de predatoren op afstand van haar twee jongen te houden.


woensdag 19 juni 2013

Vinkje

Foto Alma Wezeman
BALLUM - Alma Wezeman fotografeerde een vinkje op camping Roosdunen, in de buurt van haar caravan.

Vogels in Fryslân, een nieuw standaardwerk


LEEUWARDEN - Na bijna 40 jaar komt er een vervolg op de driedelige boekenserie ‘Vogels in Friesland’. Een werkgroep met Friese vogelkundigen, verenigd in de Stichting Avifauna Fryslân, bereidt plannen voor om in 2018 een nieuw tweedelig boekwerk over vogels in Fryslân te laten verschijnen. Daarin zal niet alleen de aandacht gericht zijn op vogels die in Fryslân broeden, maar ook die de provincie als tussenstop op trek of als overwinteringsgebied gebruiken. Er zal ruimschoots aandacht uitgaan naar de grote veranderingen in het Friese landschap in de afgelopen veertig jaar en de gevolgen daarvan voor de vogelstand.

In de jaren zeventig verschenen in de loop van enkele jaren drie roemruchte delen over vogels in Fryslân, onder redactie van D.T.E. van der Ploeg. De boeken spraken tot de verbeelding van velen en staan nog steeds in duizenden boekenkasten. Niet verwonderlijk, want er is geen andere provincie, waarbij vogels en natuurbeleving zozeer zijn ingebed in de cultuur. Voor de samenstelling van de serie werd destijds gebruik gemaakt van de verspreidingsgegevens van Friese vogelaars, waaronder het vogelarchief van ‘Fûgeltsje Bos’, en een nieuw vogelonderzoek van Fryslân, opgedeeld in atlasblokken van 5x5 kilometer. Dit jaar is de landelijke vogelaarsvereniging Sovon voor de duur van drie jaar begonnen aan een moderne versie van het ’atlasproject’, zowel gericht op broedvogels, doortrekkende vogels als wintergasten. Dat zal leiden tot een nieuwe Nederlandse vogelatlas. Dit is tevens een mooi moment om aan te vangen met de realisering van een nieuw standaardwerk over vogels in Fryslân.
De Stichting Avifauna Fryslân wil gebruik maken van vogelgegevens die sinds halverwege jaren zeventig verzameld zijn en daarmee de ontwikkelingen van de vogelstand in onze provincie gedetailleerd beschrijven. Voor deze omvangrijke klus trekt de stichting vijf jaar uit. In die periode worden niet alleen in het kader van het nieuwe landelijke atlasproject gegevens verzameld. Ook ‘historische’ gegevens vanaf 1975, na de vorige boekuitgave ‘Vogels in Friesland’ zullen uit archieven, gegevensbestanden en veldboekjes gehaald worden, om ze vervolgens in de uitgave te presenteren.
Voor de totstandkoming van dit aansprekende  standaardwerk zal een beroep worden gedaan op de vele honderden vrijwillige vogeltellers, vogelwachten en natuurorganisaties. Een redactie van ervaren Friese vogelkundigen, professionele gegevensverwerkers en diverse deskundige auteurs staan borg voor een prachtige, informatieve uitgave. Een Friese uitgever zorgt voor een aansprekende vormgeving, druk en distributie van het tweedelige boekwerk.

vrijdag 7 juni 2013

Braamsluiper

Braamsluiper - Foto Martha Appelman
HOLLUM - Vanmorgen gespot: een braamsluiper.

Nestje op Suudwest

Foto Janna-Jacoba van der Laag
Foto Janna-Jacoba van der Laag
HOLLUM - Douwina Duinstra vond een nestje met drie eieren in de duinen van het Suudwest. Douwina geniet van haar vondst en de fotograaf vond het best bijzonder.
Het betreft een nest van een scholekster, een vogel die zowel weide- als kustvogel is. Het nest is niet meer dan een kuiltje in de grond. Normaal gesproken legt de scholekster haar eieren in april en mei. Dit jaar is het vanwege het koude voorjaar iets later.
Aan de kust eet de scholekster mosselen, kokkels en kreeftachtigen en in de wei eet hij wormen en insecten.








Foto Janna-Jacoba van der Laag

maandag 3 juni 2013

Lepelaars op Ameland

Foto Alma Wezeman
BALLUM - De lepelaar is op het eiland. Hij en zijn maatje lieten zich wonderschoon fotograferen door Alma Wezeman.
De lepelaar heeft de Waddeneilanden ontdekt als broedgebied. Sinds 1994 vliegt hij op Ameland en sinds 1996 broedt de grote vogel er. Hij vestigde zich iets eerder op de andere Waddeneilanden. Op Terschelling broedt hij sinds 1962.

zaterdag 25 mei 2013

Experiment ZW Ameland


Experiment klimaatbuffers Zuidwest Ameland vervolgd met 3e maatregel

Kan een schelpdierenbank helpen om de Amelandse kwelder Feugelpôlle te behouden? Dat onderzoekt Staatsbosbeheer samen met 7 andere natuur- en overheidsorganisaties in het experiment ‘Klimaatbuffer Zuidwest Ameland’. Doel is om de natuur een handje te helpen tegen de sterke waterkrachten van de geul het Borndiep, die de Feugelpôlle stukje bij beetje doet verdwijnen. Op 21 maart kwamen de 8 initiatiefnemers op Ameland bijeen met enkele experts. Daar bespraken zij hoe ze de 3e en laatste maatregel in het experiment Klimaatbuffer Zuidwest Ameland in september 2013 gaan uitvoeren.

Als 3e en voorlopig laatste experimentele maatregel wil de projectgroep een rij korven in het verlengde van de eerder aangelegde stortstenendam plaatsen. De inhoud van de korven bestaat uit een (dode) schelpen. Onderzocht wordt of zo op deze plek natuurlijke schelpdierenbankenbank kunnen ontstaan met levende mosselen en oesters die door een natuurlijke groei helpen om de Feugelpôlle kans te geven zich als broedgebied voor de sterns verder te ontwikkelen.

Optimale condities voor mosselbank
De sterke erosie kan het voor de schelpdieren lastig maken om zich goed te ontwikkelen. Bovendien voeden garnalen en vogels zich met jonge mosselen, hetgeen een bedreiging vormt voor de aangroei van levende mossels. De experts en de betrokken organisaties zoeken daarom naar de meest kansrijke  condities voor de aangroei van mosselbanken. Daarbij wordt gebruikt gemaakt van recent opgebouwde kennis in de projecten Waddensleutels en Mosselwad. Ten zuidwesten van de Feugelpôlle wordt op basis van deze ervaring gekozen voor de genoemde korven die iets onder de 0 NAP lijn worden geplaatst. Door het “substraat” van dode oesterschelpen in de korven kunnen jonge mosselen beschutting vinden tegen garnalen en dieren op zoek naar een lekker mosselhapje. Naast de korven wordt momenteel verkend of gewerkt kan worden met biologisch afbreekbare “kratjes” waarbinnen jonge mosselen zich kunnen ontwikkelen zonder direct opgegeten te worden.

De natuur het werk laten doen
Met de uitvoering van deze maatregel hopen de betrokken partijen aanvullende kennis op te doen over de combinatie van dynamisch kustbeheer, natuurontwikkeling en recreatieve beleving. Eigenlijk is de vraag die de projectgroep steeds voor ogen houdt: Hoe kunnen we de natuur een zetje geven en haar zelf het werk laten doen? De kennis die hiermee wordt opgebouwd is vervolgens bruikbaar in andere delen van ons prachtige waddengebied.

Meer informatie en een film over dit project is te vinden op www.klimaatbuffers.nl en www.rijkewadddenzee.nl of op de blog http://staatsbosbeheerameland.wordpress.com

Combinest bij Ballum

Foto Ineke Bakker
BALLUM - Een merkwaardig nest werd gevonden bij Ballum. Jan Oud en Ineke Bakker vonden het legsel in het weiland naast het vliegveld, dat bestaat uit drie scholekster eieren en één kievitsei.



vrijdag 17 mei 2013

Puttertje met teek


Foto Alma Wezeman
Foto Alma Wezeman
BALLUM - Vogeltjes kunnen ook last hebben van teken. In de dagen rond Koninginnedag was Alma Wezeman in haar caravan op Ameland en toen maakte ze een foto van een puttertje. Het vogeltje had een knobbel op zijn hoofd. Het bleek een teek te zijn die zich op het kopje van het vogeltje had vastgezogen. De putter kwam elke dag naar het zakje nootjes terug. De eerste foto met teek is van 29 april, de tweede foto is van 30 april. Op die foto is te zien dat de teek is afgevallen. De putter kwam tot en met 11 mei, de datum van vertrek van Wezeman, langsgekomen. “Dus hij zal het wel overleven,” zegt de fotografe.

>>> bekijk hier meer vogeltjes die zich te goed deden aan het notenzakje

Nachtegaal

Nachtegaal - Foto Martha Appelman
HOLLUM - In het bos Hollum zag Martha Appelman op 5 mei 2013 een nachtgaal in een boom in de buurt van het huis dat voorheen Friespark heette. Hij zong het hoogste lied en Martha maakte er een filmpje van waarop het vogeltje heel goed te zien en horen is.

>>> bekijk en beluister hier de nachtegaal

donderdag 16 mei 2013

Een bijzonder nest


HOLLUM - Op 14 mei troffen vogelwachters Siebe Visser en Gijsbert Dokter in hun telgebied nabij de Skutehon dit bijzondere “combinest” aan.
Naast  de 5 meerkoeteieren bevonden zich in het nest een  tweetal eieren van een Grauwe Gans. Ze constateerden dat de eieren van de Grauwe Gans warm aanvoelden en trokken daaruit de conclusie dat het nest door een Grauwe Gans bebroed werd.


In Nederland is de koekoek de enige vogel in die eieren in nesten van andere vogels legt. Buiten Nederland zijn er nog andere vogels die dit ook doen. Deze meerkoet en gans hebben een bijzondere samenwerking.


donderdag 2 mei 2013

Groenlingen

Groenling - Foto Gribbert Ruygh
BALLUM - Vogelwachter Gribbert Ruygh maakte deze foto van groenlingen die op trek zijn en even stoppen voor een versnapering. Trekken maakt hongerig.
Groenlingen zijn zangvogels uit de vinkenmfamilie. De populatie hier trekt voor de winter weg, maar de groenlingen uit noordelijkere streken overwinteren juist weerin Nederland.
Het mannetje van de groenling is groen met een gele vleugelrand.

maandag 29 april 2013

Roodhalsganzen

Roodhalsganzen - Foto Hennie Wolters
BUREN - Er zijn roodhalsganzen gesignaleerd op Ameland.


De roodhalsgans is een trekvogel. Hij broedt in Siberië en Rusland, vaak in kolonies bovenop kliffen, op schiereilanden, moerassen, rivierdelta’s en op de Arctische toendra’s.
Een groot gedeelte van de wereldpopulatie overwintert in Roemenië en Bulgarije op graslanden bij de Kaspische Zee en de Westkust van de Zwarte Zee.
Roodhalsganzen worden in Nederland soms als winterdwaalgast waargenomen.


>>> lees hier over de roodhalsganzen

Persbureau Ameland